Η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει τον χάρτη της γεωργικής παραγωγής, επιτρέποντας την καλλιέργεια φυτών σε περιοχές που μέχρι πρότινος δεν διέθεταν τις κατάλληλες συνθήκες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Σικελία, όπου μια οικογενειακή επιχείρηση ολοκλήρωσε την πρώτη συγκομιδή καφέ ποικιλίας Arabica, ο οποίος καλλιεργήθηκε εξ ολοκλήρου σε ιταλικό έδαφος.
Η πρώτη συγκομιδή στη Σικελία
Η καλλιέργεια αναπτύχθηκε σε έκταση της οικογένειας Morettino, στην περιοχή San Lorenzo ai Colli, στα περίχωρα του Παλέρμο. Σε υψόμετρο μερικών εκατοντάδων μέτρων, η οικογένεια καλλιεργεί καφέ σε μια έκταση περίπου δύο εκταρίων, αξιοποιώντας τις υψηλότερες θερμοκρασίες που επικρατούν πλέον στη νότια Ιταλία.
Η ετήσια συγκομιδή ανέρχεται σε περίπου 100 κιλά καρπών καφέ, από τα οποία προκύπτουν λίγο περισσότερα από 15 κιλά καβουρδισμένων κόκκων. Παρά το γεγονός ότι οι ποσότητες παραμένουν περιορισμένες και δεν επαρκούν για εμπορική παραγωγή μεγάλης κλίμακας, το εγχείρημα έχει επιστημονική σημασία. Στην προσπάθεια συμμετέχουν το Πανεπιστήμιο και ο Βοτανικός Κήπος του Παλέρμο, με στόχο τη μελέτη της προσαρμογής τροπικών καλλιεργειών στο νέο κλιματικό περιβάλλον. Σύμφωνα με τους υπεύθυνους, ο συγκεκριμένος καφές παρουσιάζει ιδιαίτερα αρωματικά χαρακτηριστικά, με νότες που θυμίζουν σταφίδα.
Διεθνείς τάσεις και ιστορικά δεδομένα
Η περίπτωση της Ιταλίας δεν είναι η μοναδική στην Ευρώπη. Στην Ισπανία, στην επαρχία της Γρανάδας, πραγματοποιούνται δοκιμαστικές καλλιέργειες για τη μελέτη της ανθεκτικότητας των φυτών, ενώ στη Γκραν Κανάρια ο καφές καλλιεργείται ήδη από τον 19ο αιώνα, λόγω του ευνοϊκού γεωγραφικού πλάτους και των ηφαιστειακών εδαφών. Αντίστοιχες προσπάθειες καταγράφονται επίσης στις Αζόρες της Πορτογαλίας, ενώ στη Σικελία είχε προηγηθεί καλλιέργεια καφέ σε θερμοκήπια στην περιοχή Terrasini.
Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τη γεωργία και σε άλλες περιοχές, όπως στη νότια Αγγλία, όπου η άνοδος της θερμοκρασίας ευνοεί πλέον την παραγωγή αφρωδών οίνων, μετατοπίζοντας τις κατάλληλες ζώνες αμπελοκαλλιέργειας προς τον βορρά.
Η σημασία του κλάδου στην Ιταλία
Ο καφές αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας στην Ιταλία. Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν για τη Διεθνή Ημέρα Καφέ την 1η Οκτωβρίου, το 2025 παρήχθησαν στην Ιταλία περίπου 424.168 τόνοι καβουρδισμένου και στιγμιαίου καφέ. Ο κλάδος περιλαμβάνει περίπου 1.000 επιχειρήσεις καβουρδίσματος και καταγράφει ετήσιο κύκλο εργασιών ύψους 5,9 δισ. ευρώ.
Παραδοσιακά, η παραγωγή καφέ περιορίζεται σε τροπικές και ισημερινές περιοχές, όπως η Βραζιλία, η Κολομβία, το Περού, η Κόστα Ρίκα, η Αιθιοπία, η Ουγκάντα, η Κένυα, η Τανζανία, το Βιετνάμ και η Ινδονησία. Η ποικιλία Arabica, που καλλιεργείται στη Σικελία, προτιμάται συνήθως για τα σύνθετα αρωματικά της χαρακτηριστικά και καλλιεργείται σε μεγαλύτερα υψόμετρα σε σχέση με την ποικιλία Robusta.
