Στις Βρυξέλλες ξεκινά σήμερα στις 11 π.μ. (ώρα Ελλάδας) η διήμερη Σύνοδος Κορυφής των «27» ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την ατζέντα να επικεντρώνεται στην ενεργειακή κρίση, τον νέο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034 και τη συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία. Οι εργασίες της Συνόδου αναμένεται να ολοκληρωθούν την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου.
Ενεργειακή κρίση και μέτρα στήριξης
Η ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπό το πρίσμα της ενεργειακής κρίσης και των αυξημένων τιμών, αποτελεί το πρώτο θέμα συζήτησης. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, απέστειλε επιστολή στους ηγέτες ζητώντας άμεση δράση και τη λήψη στοχευμένων και προσωρινών μέτρων, ενώ παράλληλα έθεσε ως προτεραιότητα τη συνέχιση της προσπάθειας για ενεργειακή απεξάρτηση. Ευρωπαίος αξιωματούχος υπογράμμισε ότι δεν υπάρχει μία ενιαία λύση για το πρόβλημα, επισημαίνοντας πως οι προτάσεις που έχουν κατατεθεί θα εξεταστούν για να διαπιστωθεί ποιες εξασφαλίζουν τη συναίνεση των κρατών-μελών.
Μεταξύ των προτάσεων που βρίσκονται στο τραπέζι είναι:
- Η επιβολή φόρου στα έκτακτα κέρδη των ενεργειακών εταιρειών (windfall tax), την οποία στηρίζουν η Γερμανία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Πολωνία, η Αυστρία και η Πορτογαλία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραμένει επιφυλακτική, υποστηρίζοντας ότι τα κράτη-μέλη είναι σε καλύτερη θέση να αποφασίσουν για την εφαρμογή τέτοιων μέτρων, ωστόσο συμφωνήθηκε η σύσταση ομάδας εργασίας για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών.
- Η παροχή μεγαλύτερων περιθωρίων δημοσιονομικής ευελιξίας, αίτημα που καταθέτουν η Ελλάδα και η Ιταλία για τη χρηματοδότηση μέτρων στήριξης.
- Φορολογικές παρεμβάσεις, όπως η μείωση του ΦΠΑ και των ειδικών φόρων κατανάλωσης.
- Προσωρινές αλλαγές στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), όπως ζητούν η Ιταλία και η Τσεχία.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τονίζει την ανάγκη δημοσιονομικής σύνεσης, ενώ στο προσχέδιο των συμπερασμάτων οι ηγέτες αναμένεται να καλέσουν την Επιτροπή να εξετάσει περαιτέρω παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της ραγδαίας αύξησης των τιμών βραχυπρόθεσμα. Παράλληλα, αναμένεται να χαιρετιστούν πρωτοβουλίες όπως η παράταση του πλαισίου κρατικών ενισχύσεων για τις βιομηχανίες, η βελτίωση της αποδοτικότητας των διυλιστηρίων και η εθελοντική ομαδοποίηση της ενεργειακής ζήτησης. Επιπλέον, έχει προταθεί η αναβολή κατά ένα έτος ορισμένων υποχρεώσεων από τον κανονισμό για το μεθάνιο, με στόχο τη διευκόλυνση των εισαγωγών ενέργειας.
Διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό 2028-2034
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται η συμβιβαστική πρόταση της Ιρλανδικής Προεδρίας για τον επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ, η οποία προβλέπει συνολικό ύψος 1,622 τρισ. ευρώ (σε σταθερές τιμές του 2025). Η πρόταση περιλαμβάνει περικοπές της τάξης του 8%, δηλαδή 141 δισ. ευρώ, σε σχέση με την αρχική εισήγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Οι θέσεις των κρατών-μελών παραμένουν διχασμένες:
- Οι «φειδωλές» χώρες (Γερμανία, Σουηδία, Ολλανδία, Αυστρία, Φινλανδία και Δανία) ζητούν περαιτέρω περικοπές εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ, θεωρώντας το τρέχον ύψος του προϋπολογισμού υπερβολικό.
- Οι 17 χώρες των «Φίλων της Συνοχής», συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, της Ιταλίας και της Ισπανίας, τάσσονται υπέρ της διατήρησης της χρηματοδότησης της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και της πολιτικής συνοχής.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εκφράσει τη δυσαρέσκειά της για τις προτεινόμενες περικοπές, προειδοποιώντας ότι ενδέχεται να τεθούν σε κίνδυνο βασικές προτεραιότητες που έχουν συμφωνηθεί σε επίπεδο Ένωσης.
