Η κλιματική αλλαγή επιφέρει σοβαρές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία, με τις επιδράσεις της να εκτείνονται πέρα από το περιβάλλον και να επηρεάζουν άμεσα τη λειτουργία του εγκεφάλου. Η άνοδος της θερμοκρασίας, η επιδείνωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και η αλλαγή στη γεωγραφική εξάπλωση λοιμωδών νοσημάτων δημιουργούν νέες προκλήσεις για τη νευρολογική υγεία, αυξάνοντας τις πιθανότητες εμφάνισης εγκεφαλικών επεισοδίων και άνοιας.
Η άνοδος της θερμοκρασίας και ο κίνδυνος εγκεφαλικών επεισοδίων
Σύμφωνα με τον νευρολόγο Ulf Kallweit, συμπρόεδρο της ομάδας εργασίας για τις περιβαλλοντικές επιδράσεις της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Νευρολογίας, η κατάσταση καθίσταται ιδιαίτερα κρίσιμη όταν ο υδράργυρος ξεπερνά τους 30°C. Ο ειδικός επισημαίνει ότι τα εγκεφαλικά επεισόδια που σχετίζονται με τη ζέστη αντιπροσωπεύουν σήμερα περίπου το 1% του συνόλου, ωστόσο εκτιμάται ότι το ποσοστό αυτό ενδέχεται να ανέλθει στο 5% με 8% μέσα στις επόμενες δύο με τρεις δεκαετίες.
Η επίδραση της ζέστης στον εγκέφαλο εκδηλώνεται και έμμεσα, μέσω της διαταραχής του ύπνου. Οι «τροπικές νύχτες», κατά τις οποίες η θερμοκρασία δεν πέφτει κάτω από τους 20°C, εμποδίζουν τη φυσιολογική ψύξη του σώματος και περιορίζουν τον βαθύ ύπνο. Η χρόνια έλλειψη ποιοτικής ανάπαυσης αποτελεί γνωστό παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση εγκεφαλικών επεισοδίων και άνοιας.
Επέκταση λοιμωδών νοσημάτων
Η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει επίσης το οικοσύστημα των εντόμων, οδηγώντας σε εξάπλωση ασθενειών που μεταδίδονται από κουνούπια και κρότωνες. Η μπορελίωση του Lyme αποτελεί μία από τις παθήσεις που μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές νευρολογικές επιπλοκές. Παράλληλα, ο Ulf Kallweit προειδοποιεί για την πιθανότητα εμφάνισης ελονοσίας στη νότια Ευρώπη κατά τα επόμενα χρόνια, γεγονός που θα επιβαρύνει περαιτέρω τη δημόσια υγεία.
Ευάλωτες ομάδες και ανάγκη για αστικό σχεδιασμό
Οι κίνδυνοι δεν αφορούν το σύνολο του πληθυσμού στον ίδιο βαθμό. Παιδιά, έγκυες γυναίκες, ηλικιωμένοι και άτομα με προϋπάρχοντα προβλήματα υγείας είναι οι πλέον εκτεθειμένοι στις ακραίες θερμοκρασίες. Το πρόβλημα οξύνεται σε οικονομικά ασθενέστερες περιοχές, όπου η πρόσβαση σε κλιματισμό, ποιοτική κατοικία και χώρους πρασίνου είναι περιορισμένη.
Η επαφή με το φυσικό περιβάλλον αναγνωρίζεται ως προστατευτικός παράγοντας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, η παραμονή σε δασικό περιβάλλον για μία ώρα την εβδομάδα συνδέεται με μείωση του κινδύνου εγκεφαλικού κατά 3% και άνοιας κατά 4%. Παρ’ όλα αυτά, η ατομική προστασία κρίνεται ανεπαρκής. Ο κ. Kallweit υπογραμμίζει την ανάγκη για μια συνολική στρατηγική που θα περιλαμβάνει:
- Τον περιορισμό της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
- Την αύξηση των χώρων πρασίνου στα αστικά κέντρα.
- Την αναθεώρηση του σχεδιασμού των κτιρίων για την αποτελεσματικότερη θωράκιση των κατοίκων απέναντι στην υπερβολική ζέστη.
Υπενθυμίζεται ότι, κατά τη διάρκεια της ζωής του, περίπου ένας στους τρεις ανθρώπους αναμένεται να παρουσιάσει κάποια νευρολογική διαταραχή, όπως ημικρανίες, άνοια ή νόσο Πάρκινσον, καθιστώντας την περιβαλλοντική επιβάρυνση έναν κρίσιμο παράγοντα για τη μακροπρόθεσμη νευρολογική υγεία του πληθυσμού.
