Σε μια προσπάθεια επαναπροσέγγισης της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας, η Βρετανία και η Ευρωπαϊκή Ένωση κατέληξαν σε νέα συμφωνία, η οποία προβλέπει τη σύνδεση των συστημάτων εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών άνθρακα από το 2028, καθώς και την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για τη συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας εντός του 2027. Η συμφωνία ανακοινώθηκε την Παρασκευή στις Βρυξέλλες, κατά τη διάρκεια της δεύτερης συνόδου κορυφής ΕΕ – Βρετανίας.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Andy Burnham συναντήθηκε με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen και τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου António Costa για να επικυρώσουν τα νέα δεδομένα. Πέρα από τα ενεργειακά ζητήματα, το πλαίσιο της συμφωνίας επεκτείνεται στο εμπόριο τροφίμων, με στόχο τον περιορισμό των συνοριακών ελέγχων, καθώς και στην κινητικότητα των νέων, προβλέποντας νέες ευκαιρίες εργασίας και σπουδών για 100.000 άτομα από κάθε πλευρά. Παρά την πρόοδο, παραμένουν εκκρεμότητες σε επιμέρους ρυθμίσεις για την αγορά ηλεκτρισμού και τα πανεπιστημιακά δίδακτρα.
Σύνδεση αγορών ρύπων από το 2028
Στον τομέα των εκπομπών άνθρακα, οι δύο πλευρές ολοκλήρωσαν τις διαπραγματεύσεις για τη σύνδεση του βρετανικού συστήματος UK ETS με το ευρωπαϊκό EU ETS. Η κίνηση αυτή στοχεύει στην αμοιβαία αναγνώριση των δικαιωμάτων εκπομπών, διευκολύνοντας τις εμπορικές συναλλαγές και περιορίζοντας τις πρόσθετες επιβαρύνσεις για τις επιχειρήσεις. Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει για την εξαίρεση προϊόντων από τους μηχανισμούς συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (CBAM), εφόσον ολοκληρωθούν οι προβλεπόμενες νομοθετικές διαδικασίες. Το μέτρο αφορά κυρίως ενεργοβόρους βιομηχανικούς κλάδους, όπως ο χάλυβας και το αλουμίνιο.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της βρετανικής κυβέρνησης, η σύνδεση των συστημάτων εκπομπών θα μπορούσε να αποφέρει οικονομικό όφελος έως 3,8 δισ. λιρών ετησίως, προστατεύοντας εξαγωγές αξίας περίπου 6,5 δισ. λιρών από πρόσθετες επιβαρύνσεις.
Ενσωμάτωση στην αγορά ηλεκτρισμού
Η συμμετοχή της Βρετανίας στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ αποτελεί το δεύτερο βασικό σκέλος των διαπραγματεύσεων. Οι δύο πλευρές δεσμεύτηκαν για την ολοκλήρωση των συνομιλιών έως το 2027, εκτιμώντας ότι η εξέλιξη αυτή θα ενισχύσει την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, θα μειώσει την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και θα βελτιώσει την αποτελεσματικότητα των διασυνοριακών συναλλαγών. Επιπλέον, αναμένεται να διευκολύνει την υλοποίηση κοινών ενεργειακών έργων και να συμβάλει στη μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας.
Η συμμετοχή της Βρετανίας θα συνοδευτεί από οικονομική συνεισφορά του Λονδίνου προς την ΕΕ, με σκοπό τη μείωση των οικονομικών, κοινωνικών και εδαφικών ανισοτήτων μεταξύ των περιφερειών της Ένωσης. Το ύψος και οι όροι αυτής της συνεισφοράς παραμένουν υπό διαπραγμάτευση. Παράλληλα, συμφωνήθηκε η παράταση του ενεργειακού σκέλους της υφιστάμενης Συμφωνίας Εμπορίου και Συνεργασίας έως τις 31 Μαρτίου 2028.
Ο Andy Burnham χαρακτήρισε τη συμφωνία ως βήμα για την αποκατάσταση στενότερων σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, η βρετανική κυβέρνηση διευκρίνισε ότι κατά την παρούσα κοινοβουλευτική περίοδο δεν προγραμματίζεται επιστροφή στην ΕΕ, στην τελωνειακή ένωση ή στην ενιαία αγορά, ούτε αποκατάσταση της ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων.