Σε δημόσια διαβούλευση θέτει το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ) το σχέδιο της νέας Τεχνικής Οδηγίας (ΤΟΤΕΕ) με τίτλο «Κατευθυντήριες Οδηγίες Πρότυπης Διεπιστημονικής Μεθοδολογίας για την Αποκατάσταση Μνημείων και Διατηρητέων Δομημάτων». Η οδηγία αναπτύχθηκε μέσω του εμβληματικού ερευνητικού έργου «Το Εύλογον», σε συνεργασία του ΤΕΕ με τη Διεπιστημονική Ομάδα του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (ΕΜΠ), υπό την επιστημονική ευθύνη της Α΄ Αντιπροέδρου του ΤΕΕ, Αντωνίας Μοροπούλου.
Στόχος η ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική κρίση
Η νέα ΤΟΤΕΕ επιχειρεί να εισαγάγει την έννοια της «έξυπνης ανθεκτικότητας» ως κεντρική παράμετρο στον σχεδιασμό των έργων αποκατάστασης. Στο επίκεντρο βρίσκεται η ανάγκη θωράκισης των μνημείων απέναντι στις πιέσεις που ασκούν τα ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως οι καύσωνες, οι έντονες βροχοπτώσεις και οι κύκλοι παγετού-ξηρασίας, καθώς και η περιβαλλοντική μόλυνση. Για τον σκοπό αυτό, θεσπίζεται η υποχρεωτική αποτίμηση των περιβαλλοντικών φορτίων και η χρήση εργαλείων όπως το Value-based Risk Assessment μέσω συστημάτων GIS για την ιεράρχηση των κινδύνων.
Παράλληλα, καθιερώνεται ο «Ζωντανός Ψηφιακός Φάκελος» (Living Repository), ο οποίος εξασφαλίζει τη διαρκή προληπτική συντήρηση μετά την ολοκλήρωση των εργασιών αποκατάστασης. Μέσω της χρήσης αισθητήρων και τακτικών ελέγχων, επιδιώκεται η συνεχής παρακολούθηση της συμπεριφοράς του μνημείου στον χρόνο.
Εξειδικευμένο πρωτόκολλο έξι σταδίων
Η Οδηγία ορίζει ένα αυστηρό διεπιστημονικό πρωτόκολλο που καλύπτει ολόκληρο τον κύκλο ζωής του έργου, χωρισμένο σε έξι τυποποιημένα στάδια:
- Προκαταρκτική Μελέτη Σκοπιμότητας.
- Τεκμηρίωση, Διαγνωστική Ανάλυση και Αξιολόγηση της Υφιστάμενης Κατάστασης.
- Στρατηγική και Πρόταση Αποκατάστασης, με βάση τις αρχές της ελάχιστης επέμβασης και της αναστρεψιμότητας.
- Σύστημα Ελέγχου Ποιότητας (QMS).
- Εκτέλεση και Αποτίμηση των Επεμβάσεων.
- Σχέδιο Παρακολούθησης, Συντήρησης και Διαχείρισης Κινδύνων.
Τεχνολογίες αιχμής και επιστημονική συνεργασία
Για τη διάγνωση φθορών χωρίς την πρόκληση βλαβών στο μνημείο, η ΤΟΤΕΕ προβλέπει τη χρήση μη καταστρεπτικών ελέγχων (NDT), όπως υπερήχων, υπέρυθρης θερμογραφίας, γεωραντάρ και φορητής ψηφιακής μικροσκοπίας. Επιπλέον, εισάγεται η χρήση μοντελοποίησης HBIM (Heritage Building Information Modeling) για τη δημιουργία «ψηφιακών διδύμων» (Heritage Digital Twins), τα οποία συνδέονται με δίκτυα αισθητήρων IoT και αξιοποιούν αλγορίθμους τεχνητής νοημοσύνης.
Η μεθοδολογία επιβάλλει τη συνεργασία διαφορετικών επιστημονικών ειδικοτήτων, συμπεριλαμβανομένων αρχιτεκτόνων, πολιτικών μηχανικών, χημικών μηχανικών, γεωλόγων, αρχαιολόγων και συντηρητών αρχαιοτήτων. Το πλαίσιο της οδηγίας εναρμονίζεται με τον Αρχαιολογικό Νόμο (Ν. 4858/2021), τον Κανονισμό Επεμβάσεων Τοιχοποιίας (ΚΑΔΕΤ) και τα σχετικά ευρωπαϊκά πρότυπα.
Η τοποθέτηση του Προέδρου του ΤΕΕ
Ο Πρόεδρος του ΤΕΕ, Γιώργος Στασινός, υπογράμμισε τη σημασία της πρωτοβουλίας, τονίζοντας ότι η αειφόρος διατήρηση των μνημείων αποτελεί κρίσιμο ζήτημα για την οικονομία και την κοινωνία. «Με τη νέα Τεχνική Οδηγία, το ΤΕΕ στηρίζει σθεναρά την τυποποίηση μιας πρότυπης διεπιστημονικής μεθοδολογίας, η οποία σφυρηλατήθηκε σε εμβληματικά έργα παγκόσμιας εμβέλειας, με σημαντικότερο αυτό στον Πανάγιο Τάφο», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Στασινός, προσθέτοντας ότι η συγκεκριμένη μεθοδολογία μπορεί να αποτελέσει οδηγό ανθεκτικότητας για το σύνολο των υποδομών του δομημένου περιβάλλοντος.
