Το φαινόμενο του sharenting, ο συνδυασμός δηλαδή των αγγλικών λέξεων sharing και parenting, περιγράφει τη συνήθεια των γονέων να δημοσιεύουν φωτογραφίες, βίντεο και πληροφορίες για τα παιδιά τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η πρακτική αυτή, αν και ξεκινά συχνά από την επιθυμία των γονέων να μοιραστούν τρυφερές στιγμές της καθημερινότητας, εγείρει κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με την ασφάλεια στο διαδίκτυο και την προστασία της ιδιωτικότητας των παιδιών.
Ενίσχυση της προστασίας με το FantomApp
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Δικαιωμάτων του Παιδιού, οι αρμόδιοι φορείς τονίζουν την ανάγκη για προσεκτική διαχείριση της διαδικτυακής έκθεσης των ανηλίκων. Στο πλαίσιο αυτό, εντός του 2026 αναμένεται να είναι διαθέσιμη στην Ελλάδα η ελληνική έκδοση του FantomApp. Πρόκειται για μια δωρεάν εφαρμογή που αναπτύχθηκε από τη γαλλική Αρχή Προστασίας Δεδομένων (CNIL) και απευθύνεται κυρίως σε παιδιά και εφήβους.
Η εφαρμογή, η οποία θα διατίθεται μέσω του App Store, του Google Play και σε διαδικτυακή έκδοση, παρέχει εργαλεία για τη ρύθμιση της ιδιωτικότητας των λογαριασμών, τον περιορισμό της έκθεσης προσωπικών πληροφοριών, τον έλεγχο της ασφάλειας των κωδικών πρόσβασης και τη δυνατότητα αιτήματος αφαίρεσης περιεχομένου. Σύμφωνα με τον δρα Γιώργο Ρουσόπουλο, αναπληρωτή προϊστάμενο της Γενικής Διεύθυνσης Γραμματείας της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, το FantomApp έχει σχεδιαστεί με γνώμονα την προστασία των δεδομένων των χρηστών του, καθώς δεν συλλέγει προσωπικά στοιχεία πέραν της διεύθυνσης IP και του τύπου της συσκευής, που είναι απαραίτητα για τη λειτουργία του.
Τα δικαιώματα του παιδιού και η γονική ευθύνη
Η ελληνική νομοθεσία δεν απαγορεύει γενικά και απόλυτα τη δημοσιοποίηση φωτογραφιών παιδιών, ωστόσο η Ισαβέλλα Μονιούδη-Πικρού, Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη για τα Δικαιώματα του Παιδιού, υπογραμμίζει ότι η εικόνα, η προσωπικότητα και η ιδιωτική ζωή αποτελούν δικαιώματα του ίδιου του παιδιού. Οι γονείς καλούνται να λαμβάνουν υπόψη ότι κάθε ανάρτηση συμβάλλει στη δημιουργία ενός διαδικτυακού αποτυπώματος, το οποίο ενδέχεται να παραμείνει στο διαδίκτυο ακόμη και μετά την αφαίρεση του περιεχομένου, καθώς το υλικό μπορεί να έχει αποθηκευτεί ή αναπαραχθεί από τρίτους.
Ιδιαίτερα προβληματικές θεωρούνται οι αναρτήσεις που αποκαλύπτουν πληροφορίες για τον εντοπισμό ενός παιδιού, όπως η διεύθυνση κατοικίας ή το σχολείο του, καθώς και στιγμές που ενδέχεται να προκαλέσουν αμηχανία στο παιδί καθώς μεγαλώνει. Ο Συνήγορος του Παιδιού προτείνει στους γονείς να ζητούν τη συναίνεση του ανηλίκου, ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά του, ενώ σημειώνει ότι αν ένα παιδί διαφωνεί με μια ανάρτηση, έχει το δικαίωμα να συζητήσει την αφαίρεσή της με τους γονείς του, να απευθυνθεί στην αντίστοιχη πλατφόρμα ή να ζητήσει καθοδήγηση από τον Συνήγορο του Παιδιού.
Καταγγελίες και το πλαίσιο των γονικών διαφορών
Στην Ελλάδα, οι καταγγελίες που φτάνουν στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα σχετικά με τη δημοσιοποίηση φωτογραφιών παιδιών προέρχονται κατά κύριο λόγο από γονείς που βρίσκονται σε διάσταση ή έχουν χωρίσει. Ο δρ Γιώργος Ρουσόπουλος διευκρινίζει ότι η Αρχή δεν έχει δεχθεί καταγγελίες για το φαινόμενο του sharenting πέρα από το πλαίσιο των γονικών διαφορών, ούτε έχει εκδώσει σχετικές αποφάσεις για το θέμα αυτό. Αντίστοιχη είναι η εικόνα και για τον Συνήγορο του Παιδιού.
Το ζήτημα απασχολεί ευρύτερα τις ευρωπαϊκές Αρχές Προστασίας Δεδομένων, με την ιρλανδική Αρχή, σε συνεργασία με τη Γαλλία, να έχει υλοποιήσει την ενημερωτική εκστρατεία «Pause Before You Post» («Στάσου πριν δημοσιεύσεις»), με στόχο την ευαισθητοποίηση σχετικά με τον όγκο των πληροφοριών που αποκαλύπτονται μέσα από οικογενειακές αναρτήσεις.