Σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τη διαφάνεια και το πραγματικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα των κέντρων δεδομένων (data centers) στην Ευρώπη εγείρει νέα έρευνα του Lighthouse Reports. Παρά την ύπαρξη διαδικασιών για τη συγκέντρωση στοιχείων που αφορούν την κατανάλωση ενέργειας και νερού, η έρευνα καταδεικνύει ότι τα αναλυτικά δεδομένα παραμένουν σε μεγάλο βαθμό απρόσιτα στο κοινό, με τις αρμόδιες αρχές να επικαλούνται συχνά το εμπορικό απόρρητο ή την έλλειψη σχετικών πληροφοριών.
Τα όρια της διαφάνειας και η στάση των κρατών-μελών
Η δημοσιογραφική ομάδα υπέβαλε αιτήματα πρόσβασης σε πληροφορίες και στα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ζητώντας στοιχεία για τη συνολική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, τη χρήση ανανεώσιμων πηγών, την κατανάλωση και την προέλευση του νερού, καθώς και την απόδοση των συστημάτων ψύξης και την επαναχρησιμοποίηση της απορριπτόμενης θερμότητας. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν σημαντικές ελλείψεις: δέκα χώρες απάντησαν ότι δεν κατέχουν τα ζητούμενα στοιχεία, ενώ έξι ακόμη αρνήθηκαν τη δημοσιοποίησή τους επικαλούμενες λόγους εμπορικής εμπιστευτικότητας.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ολλανδία, η οποία καταγράφεται στην έρευνα ως χώρα με σχετικά μεγαλύτερη διαθεσιμότητα πληροφοριών. Ενώ η Dutch Data Center Association κατέγραφε 186 εμπορικά κέντρα δεδομένων ισχύος τουλάχιστον 500 kW στα τέλη του 2025, τα στοιχεία που δόθηκαν από τη Netherlands Enterprise Agency αφορούσαν μόλις 104 εγκαταστάσεις. Από αυτές, μόνο 44 είχαν δημοσίως διαθέσιμα στοιχεία για την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και 47 για την κατανάλωση νερού.
Το νέο σύστημα αξιολόγησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Τον Σεπτέμβριο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε ένα νέο κοινό σύστημα αξιολόγησης για κέντρα δεδομένων άνω των 500 kW, με τις πρώτες ετικέτες βιωσιμότητας να αναμένονται το 2027. Στόχος του συστήματος είναι η ενίσχυση της διαφάνειας σχετικά με τη χρήση πόρων και τη συμβολή των εγκαταστάσεων στο ενεργειακό σύστημα. Ωστόσο, το Lighthouse Reports ασκεί κριτική στο εν λόγω μοντέλο, υποστηρίζοντας ότι η δημοσιοποίηση δεικτών και βαθμολογιών αποδοτικότητας δεν μπορεί να υποκαταστήσει την πρόσβαση στα πραγματικά δεδομένα κατανάλωσης και εκπομπών ανά εγκατάσταση.
Η ανησυχία εντείνεται από το γεγονός ότι ακόμη και ένα αποδοτικό κέντρο δεδομένων μεγάλης κλίμακας μπορεί να καταναλώνει σημαντικές ποσότητες πόρων λόγω του μεγέθους του. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι τα κέντρα δεδομένων ενδέχεται να ξεπεράσουν το 3% της συνολικής ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση έως το 2030, ενώ ο κλάδος βρίσκεται σε φάση ταχείας επέκτασης, με στόχο τον τριπλασιασμό της δυναμικότητας μέσα στα επόμενα πέντε έως επτά χρόνια.
Προσφυγή στη Σύμβαση του Aarhus
Λόγω της περιορισμένης πρόσβασης στα στοιχεία, το Lighthouse Reports κατέθεσε υπόθεση στην Επιτροπή Συμμόρφωσης της Σύμβασης του Aarhus. Η δημοσιογραφική ομάδα υποστηρίζει ότι η στάση των ευρωπαϊκών αρχών παραβιάζει τις εγγυήσεις της Σύμβασης σχετικά με την πρόσβαση σε περιβαλλοντικές πληροφορίες, τη συμμετοχή του κοινού στη λήψη αποφάσεων και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά ζητήματα. Η υπόθεση εξετάζεται πλέον από την αρμόδια επιτροπή, σε μια περίοδο όπου η ανάπτυξη υποδομών για την Τεχνητή Νοημοσύνη αυξάνει κατακόρυφα τις απαιτήσεις από τα ηλεκτρικά δίκτυα και τους υδάτινους πόρους στην Ευρώπη.
