Η αποκατάσταση των οικοσυστημάτων στις τροπικές ατόλες μπορεί να ενισχύσει την ανθεκτικότητά τους απέναντι στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας, σύμφωνα με έρευνα διεθνούς ομάδας επιστημόνων που δημοσιεύθηκε στο Science Advances. Η μελέτη, η οποία επικεντρώθηκε σε 28 νησιά ατόλης στον Ειρηνικό και τον Ινδικό ωκεανό, καταδεικνύει ότι τα νησιά με αυτοφυή βλάστηση και μεγάλους πληθυσμούς θαλάσσιων πτηνών λειτουργούν ως δυναμικά συστήματα ικανά να προσαρμοστούν στις περιβαλλοντικές αλλαγές.
Ο ρόλος των θαλασσοπολιών και η ροή ενέργειας
Η επιστημονική ομάδα, υπό τον θαλάσσιο οικολόγο Nick Graham από το Πανεπιστήμιο του Λάνκαστερ, χρησιμοποίησε την προσέγγιση της «ενέργειας οικοσυστήματος» για να συνδέσει οργανισμούς που παραδοσιακά μελετώνται μεμονωμένα. Τα θαλασσοπούλια διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία, καθώς μεταφέρουν θρεπτικά συστατικά από τον ανοιχτό ωκεανό στις ατόλες μέσω του γκουάνο. Τα συστατικά αυτά τρέφουν τα φυτά της ξηράς και ενισχύουν τη θαλάσσια ζωή, συμβάλλοντας καθοριστικά στην ανάπτυξη των κοραλλιών.
Στα νησιά που απαλλάχθηκαν από χωροκατακτητικούς αρουραίους, οι οποίοι είχαν εισαχθεί από αποικιστές, παρατηρήθηκε διπλάσιο «δυναμικό συσσώρευσης υφάλων» σε σύγκριση με τα νησιά που παραμένουν μολυσμένα από τα τρωκτικά. Η Casey Benkwitt, επιστήμονας αποκατάστασης στο The Nature Conservancy και συν-συγγραφέας της μελέτης, ανέφερε ότι ο ρυθμός αυτός είναι επαρκής ώστε ορισμένες ατόλες να συμβαδίσουν με την προβλεπόμενη άνοδο της στάθμης της θάλασσας έως το τέλος του αιώνα, υπό το σενάριο υπερθέρμανσης των 2 βαθμών Κελσίου.
Η σημασία της αυτοφυούς βλάστησης
Η μελέτη αναδεικνύει την αντικατάσταση των φυτειών καρύδας με αυτοφυή δάση και θάμνους ως κρίσιμο παράγοντα σταθερότητας. Ενώ οι φοίνικες καρύδας διαθέτουν ασταθείς ρίζες που καθιστούν το έδαφος ευάλωτο στη διάβρωση, τα γηγενή φυτά διαθέτουν εκτεταμένα ριζικά δίκτυα που δεσμεύουν και σταθεροποιούν το ρηχό, πορώδες έδαφος. Παράλληλα, οι οργανισμοί των υφάλων, όπως τα παπαγαλόψαρα και τα ασβεστοποιητικά φύκια, μετατρέπουν τα νεκρά κοράλλια σε άμμο και οικοδομούν το πλαίσιο των υφάλων, προστατεύοντας τις ακτές από τα κύματα.
Ερευνητικό πλαίσιο και αποτελέσματα
Η έρευνα περιέλαβε δεδομένα από τα αρχιπελάγη των Σεϋχελλών και του Τσάγκος στον Ινδικό Ωκεανό, καθώς και την ατόλη Τετιαρόα στη Γαλλική Πολυνησία στον Ειρηνικό. Οι ερευνητές –χερσαίοι και θαλάσσιοι οικολόγοι σε συνεργασία με γεωμορφολόγους– συνδύασαν μετρήσεις για τους πληθυσμούς των πτηνών, τη βλάστηση και τους κοραλλιογενείς υφάλους. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν ότι η ενίσχυση αυτού του κύκλου θρεπτικών συστατικών επιτρέπει στα οικοσυστήματα να συντηρηθούν και να οικοδομήσουν ανθεκτικότητα.
Η αποκατάσταση της φύσης, όπως επισημαίνεται στην εργασία, προσφέρει επιπλέον οφέλη, καθώς η επαναφορά υγροτόπων και δασών μειώνει τους κινδύνους πλημμύρας και πυρκαγιάς, ενώ υποστηρίζει τη φυσική αποθήκευση άνθρακα. Παρά την αισιοδοξία που παρέχουν τα δεδομένα για τη δυνατότητα προσαρμογής των ατολών, οι επιστήμονες διευκρινίζουν ότι η χωρητικότητα αυτή ποικίλλει ανάλογα με την τοποθεσία και δεν αποτελεί εγγυημένο αποτέλεσμα για το σύνολο των νησιών υπό τον τρέχοντα ρυθμό θέρμανσης του πλανήτη.
