Σε κατάσταση συναγερμού βρίσκονται οι αρμόδιες αρχές πυρηνικής ασφάλειας 38 χωρών, προειδοποιώντας για τον αυξανόμενο κίνδυνο πυρηνικού ατυχήματος στην Ουκρανία κατά τη διάρκεια του φετινού χειμώνα. Η προειδοποίηση έρχεται ως απόρροια της εντατικοποίησης των ρωσικών επιθέσεων με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη κατά των ενεργειακών υποδομών της χώρας, οι οποίες πλήττουν σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, υποσταθμούς και γραμμές μεταφοράς.
Η κρισιμότητα της ηλεκτροδότησης για την ασφάλεια
Οι ρυθμιστικές αρχές, μέσω κοινής ανακοίνωσης, εκφράζουν βαθιά ανησυχία για την επιδείνωση των συνθηκών ασφαλείας, υπογραμμίζοντας ότι η σταθερή παροχή ηλεκτρικού ρεύματος είναι απαραίτητη για τη λειτουργία των πυρηνικών σταθμών. Η εξάρτηση από το δίκτυο είναι καθοριστική για την ψύξη του πυρηνικού υλικού, καθώς η διακοπή της τροφοδοσίας αυξάνει τον κίνδυνο τήξης του πυρήνα των αντιδραστήρων. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει σε έκλυση ραδιενεργών ουσιών στην ατμόσφαιρα, με συνέπειες ανάλογες της καταστροφής στο Τσερνόμπιλ το 1986.
Ο Per Strand, επικεφαλής των οργανισμών HERCA και NORA, επισήμανε ότι οι ρωσικές επιθέσεις έχουν καταστεί πιο επικίνδυνες το τελευταίο διάστημα λόγω της χρήσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών με μεγαλύτερα εκρηκτικά φορτία και αυξημένη ακρίβεια. Σύμφωνα με την εκτίμησή του, ο χειμώνας αυτός ενέχει τον υψηλότερο κίνδυνο για πυρηνικό ατύχημα. Το δυσμενέστερο σενάριο αφορά μια γενικευμένη κατάρρευση του ηλεκτρικού δικτύου της χώρας, η οποία θα μπορούσε να επηρεάσει ταυτόχρονα και τους εννέα πυρηνικούς αντιδραστήρες που βρίσκονται σε λειτουργία, προκαλώντας μια εξαιρετικά σοβαρή κατάσταση.
Η κατάσταση στους πυρηνικούς σταθμούς
Η Ουκρανία διαθέτει τέσσερις πυρηνικούς σταθμούς, εκ των οποίων οι τρεις λειτουργούν και καλύπτουν περίπου το 80% των αναγκών της χώρας σε ηλεκτρική ενέργεια για τον χειμώνα. Ο τέταρτος σταθμός, στη Ζαπορίζια, αποτελεί τον μεγαλύτερο της Ευρώπης και βρίσκεται υπό ρωσικό έλεγχο κοντά στη γραμμή του μετώπου. Παρότι ο σταθμός δεν παράγει πλέον ηλεκτρική ενέργεια, παραμένει εξαρτημένος από εξωτερική ηλεκτροδότηση για την ασφαλή ψύξη του πυρηνικού υλικού.
Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (IAEA), ο σταθμός της Ζαπορίζια έχει χάσει την εξωτερική τροφοδοσία 27 φορές από την έναρξη των εχθροπραξιών, αναγκάζοντας το προσωπικό να ενεργοποιήσει εφεδρικές γεννήτριες ντίζελ. Από τα τέλη Μαρτίου, η εγκατάσταση στηρίζεται σε μία και μόνο εξωτερική γραμμή ηλεκτροδότησης. Παράλληλα, ο IAEA ανέφερε ότι η στρατιωτική δραστηριότητα της περασμένης εβδομάδας προκάλεσε αστάθεια στο ηλεκτρικό σύστημα, οδηγώντας σε μειώσεις ισχύος στις μονάδες που παραμένουν ενεργές.
Διεθνής κινητοποίηση
Την κοινή προειδοποίηση υπογράφουν οι οργανισμοί HERCA (επικεφαλής των ευρωπαϊκών αρχών ακτινοπροστασίας), WENRA (Ένωση Ρυθμιστικών Αρχών Πυρηνικής Ασφάλειας της Δυτικής Ευρώπης) και NORA (επικεφαλής των αρχών ακτινοπροστασίας των σκανδιναβικών χωρών). Οι φορείς αυτοί εκπροσωπούν συνολικά 38 χώρες, συμπεριλαμβανομένων των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των ΗΠΑ, του Ηνωμένου Βασιλείου, του Καναδά και της Ιαπωνίας. Οι αρμόδιες αρχές καλούν τη Ρωσία να σταματήσει τις επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές, ενώ τονίζουν την ανάγκη ενίσχυσης του συντονισμού μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών για την αντιμετώπιση μιας πιθανής πυρηνικής έκτακτης ανάγκης.