Την τελευταία θέση ανάμεσα σε 40 ευρωπαϊκές πόλεις καταλαμβάνει η Αθήνα στη νέα συγκριτική αξιολόγηση της Clean Cities, η οποία αποτυπώνει σοβαρές ελλείψεις στην ποιότητα του αέρα και στις πολιτικές για βιώσιμες μετακινήσεις. Η ελληνική πρωτεύουσα συγκέντρωσε μόλις 13,8 βαθμούς σε σύνολο 60, λαμβάνοντας τη χαμηλότερη βαθμολογική κατηγορία, F.
Υψηλές συγκεντρώσεις διοξειδίου του αζώτου
Η έρευνα «Free to Breathe» αναδεικνύει την Αθήνα ως την πόλη με τη χειρότερη επίδοση στο διοξείδιο του αζώτου (NO₂). Η μέση συγκέντρωση του ρύπου στην πόλη ανέρχεται στα 37,6 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο (μg/m³), τιμή που αποτελεί την υψηλότερη μεταξύ των πόλεων που εξετάστηκαν. Ενδεικτικά, στο Τορίνο η μέτρηση φτάνει τα 33,4 μg/m³, ενώ στη Στοκχόλμη περιορίζεται στα 10,5 μg/m³.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η αργή πορεία αποκλιμάκωσης της ρύπανσης. Από τη σύγκριση των περιόδων που εξέτασε η έρευνα, προκύπτει ότι η συγκέντρωση NO₂ στην Αθήνα υποχώρησε κατά 9,3%, ποσοστό που αποτελεί τη μικρότερη μείωση σε ολόκληρη την κατάταξη. Αντιθέτως, ο μέσος όρος της έρευνας διαμορφώνεται στο 35,1%, με πόλεις όπως η Κοπεγχάγη, η Στοκχόλμη και η Στουτγάρδη να καταγράφουν μειώσεις που πλησιάζουν το 50%.
Σημειώνεται ότι το ισχύον ετήσιο όριο για το NO₂ είναι 40 μg/m³, το οποίο όμως θα μειωθεί στα 20 μg/m³ από το 2030. Παράλληλα, ως προς τα λεπτά αιωρούμενα σωματίδια PM₂.₅, η μέση συγκέντρωση στην Αθήνα υπολογίζεται σε 13,2 μg/m³, ξεπερνώντας το νέο ευρωπαϊκό όριο των 10 μg/m³ που θα τεθεί σε ισχύ σε λίγα χρόνια.
Ελλείψεις στις πολιτικές μετακίνησης
Στον τομέα των παρεμβάσεων για τον περιορισμό των ρυπογόνων οχημάτων, η Αθήνα συγκέντρωσε μόλις 1 βαθμό στους 10. Η πόλη δεν διαθέτει ζώνη χαμηλών ή μηδενικών εκπομπών, ενώ παρουσιάζει μηδενική επίδοση στις προστατευμένες ποδηλατικές υποδομές —οι οποίες καλύπτουν λιγότερο από το 10% των βασικών οδικών αξόνων— καθώς και στους δρόμους γύρω από σχολεία χωρίς αυτοκίνητα. Η μοναδική θετική βαθμολογία καταγράφεται στην ηλεκτροκίνηση των λεωφορείων, όπου η πόλη έλαβε 1 βαθμό στους 2.
Η διευθύντρια της εκστρατείας Clean Cities, Barbara Stoll, τόνισε ότι η Αθήνα έχει σημειώσει ελάχιστη πρόοδο την τελευταία δεκαετία και υπογράμμισε την ανάγκη για ουσιαστικότερες παρεμβάσεις. Μεταξύ των προτάσεων της έρευνας περιλαμβάνονται η δημιουργία ζωνών χαμηλών εκπομπών, η ανάπτυξη δικτύων ποδηλάτου, η πλήρης ηλεκτροκίνηση των αστικών λεωφορείων και η καθιέρωση μόνιμων σχολικών δρόμων.
Από την πλευρά του, το ECOCITY επισημαίνει ότι το μοντέλο αστικής κινητικότητας στην Ελλάδα δίνει προτεραιότητα στο ιδιωτικό αυτοκίνητο, ενώ παράλληλα υφίστανται αδυναμίες στις δημόσιες συγκοινωνίες και ανεπαρκής υποστήριξη για το περπάτημα και το ποδήλατο, γεγονότα που επιβαρύνουν την ατμόσφαιρα και τη δημόσια υγεία.
Σύμφωνα με την αναθεωρημένη ευρωπαϊκή οδηγία, τα κράτη-μέλη οφείλουν να ενσωματώσουν τις νέες απαιτήσεις στην εθνική νομοθεσία έως τις 11 Δεκεμβρίου 2026, με τα νέα όρια να εφαρμόζονται από το 2030.