Η Ελλάδα κατέχει την ηγετική θέση στην παγκόσμια ναυτιλία, γεγονός που την καθιστά τη χώρα με τη μεγαλύτερη έκθεση στους οικονομικούς κινδύνους που απορρέουν από την παγκόσμια ενεργειακή μετάβαση. Σύμφωνα με νέα έκθεση του UCL Energy Institute και του WWF Ελλάς, με τίτλο «Real economy consequences for Greece from success or failure of the Net-Zero Framework», οι Έλληνες πλοιοκτήτες διαθέτουν περιουσιακά στοιχεία ύψους περίπου 78 δισ. δολαρίων, τα οποία επηρεάζονται άμεσα από τη μεταστροφή προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
Η έκθεση του ελληνικού στόλου στις διεθνείς μεταβολές
Η χώρα ελέγχει περίπου το 20% της παγκόσμιας χωρητικότητας του εμπορικού στόλου, με ιδιαίτερα ισχυρή παρουσία σε κατηγορίες πλοίων που εξυπηρετούν τη μεταφορά ορυκτών καυσίμων, όπως τα δεξαμενόπλοια πετρελαίου και τα πλοία μεταφοράς LNG. Αυτή η εξειδίκευση καθιστά τον ελληνικό στόλο ευάλωτο στις μεταβολές της ζήτησης φορτίων, ανεξάρτητα από τις αποφάσεις που λαμβάνονται εντός του ναυτιλιακού κλάδου.
Η έκθεση αναδεικνύει το Πλαίσιο Μηδενικών Εκπομπών (Net-Zero Framework – NZF), το οποίο διαμορφώνεται στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO), ως την πιο αξιόπιστη οδό για τη διασφάλιση της σταθερότητας στις αγορές. Η υιοθέτηση ενός ενιαίου παγκόσμιου κανονιστικού πλαισίου εκτιμάται ότι μπορεί να μειώσει το επενδυτικό ρίσκο, να διευρύνει τις επιλογές συμμόρφωσης και να προσφέρει ένα προβλέψιμο περιβάλλον για τις ναυτιλιακές επιχειρήσεις.
Αντίθετα, η απουσία μιας τέτοιας συμφωνίας και η επικράτηση ενός κατακερματισμένου ρυθμιστικού πλαισίου με διαφορετικούς κανόνες ανά περιοχή, ενέχει τον κίνδυνο στρέβλωσης του ανταγωνισμού, αύξησης των λειτουργικών κοστών και υπονόμευσης των επενδύσεων στην πράσινη ναυτιλία.
Οι θέσεις των ειδικών και οι επόμενες κινήσεις
Ο Δρ Tristan Smith, καθηγητής Ενέργειας και Μεταφορών στο UCL Energy Institute και συνδιευθυντής του Shipping and Oceans Research Group, επισημαίνει ότι οι Έλληνες πλοιοκτήτες βρίσκονται αντιμέτωποι με μια μετάβαση που δεν μπορούν να ελέγξουν, η οποία αφορά τη ζήτηση για τα φορτία που μεταφέρουν. Σύμφωνα με τον ίδιο, το Πλαίσιο Μηδενικών Εκπομπών του IMO προσφέρει τη δυνατότητα η ενεργειακή μετάβαση της ναυτιλίας να πραγματοποιηθεί με πιο προβλέψιμο τρόπο, υποστηρίζοντας ένα ευρύ φάσμα στρατηγικών απανθρακοποίησης.
Από την πλευρά του, ο Δημήτρης Καραβέλλας, γενικός διευθυντής του WWF Ελλάς, τονίζει ότι η Ελλάδα έχει περισσότερα να χάσει από την αβεβαιότητα και την καθυστέρηση σε σχέση με άλλες χώρες. Υπογραμμίζει δε ότι η χώρα έχει την ευκαιρία αλλά και την ευθύνη να συμβάλει στη διαμόρφωση μιας κοινής παγκόσμιας λύσης, καθώς η ενεργειακή μετάβαση του κλάδου βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.
Οι διεθνείς διαπραγματεύσεις για το μέλλον της ναυτιλίας και τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου αναμένεται να ενταθούν το επόμενο διάστημα. Στο επίκεντρο βρίσκεται η 85η σύνοδος της Επιτροπής Προστασίας Θαλάσσιου Περιβάλλοντος (MEPC 85), η οποία έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί στο Λονδίνο από τις 30 Νοεμβρίου έως τις 3 Δεκεμβρίου 2026.