Σε εξέλιξη βρίσκεται έντονη διπλωματική κινητικότητα με διαμεσολαβητή το Κατάρ, στοχεύοντας στην εκτόνωση της έντασης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων βρίσκεται ένα σχέδιο αποκλιμάκωσης διάρκειας 48 ωρών, το οποίο αποσκοπεί στην αποφυγή περαιτέρω στρατιωτικής σύγκρουσης και στην επανέναρξη των συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Το περιεχόμενο του σχεδίου των 48 ωρών
Η πρόταση προβλέπει συγκεκριμένες αμοιβαίες κινήσεις που θα πρέπει να υλοποιηθούν εντός δύο ημερών. Κατά την πρώτη ημέρα, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα προχωρούσαν στην άρση του ναυτικού αποκλεισμού του Ιράν και στην αποδέσμευση μέρους των δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων. Ως ανταπόκριση, η Τεχεράνη θα καλούσε επισήμως επιθεωρητές του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA) για να επισκεφθούν πυρηνικές εγκαταστάσεις που έχουν υποστεί βομβαρδισμούς.
Η δεύτερη ημέρα του σχεδίου περιλαμβάνει την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ για τη ναυσιπλοΐα. Με την επίτευξη αυτού του βήματος, θα ακολουθούσε η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, με κύριο άξονα τα αποθέματα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού.
Διπλωματικές επαφές και προϋποθέσεις
Η διπλωματική προσπάθεια ενισχύθηκε την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου, μέσα από τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ του Αμερικανού προέδρου, Donald Trump, και του εμίρη του Κατάρ, Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani. Σύμφωνα με την ενημέρωση από την Ντόχα, οι δύο ηγέτες συζήτησαν τις προοπτικές επίτευξης συνολικής συμφωνίας, δίνοντας έμφαση στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και του ενεργειακού εφοδιασμού.
Παρά τις συνομιλίες, οριστική συμφωνία δεν έχει επιτευχθεί. Το Ιράν έχει διαβιβάσει πυρηνική πρόταση μέσω του Κατάρ, θέτοντας επτά προϋποθέσεις για την έναρξη των συνομιλιών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η άρση των αμερικανικών κυρώσεων, η αποδέσμευση κεφαλαίων και η καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων. Από την πλευρά του, ο Donald Trump εξετάζει διαφορετικές επιλογές, οι οποίες κυμαίνονται από τη συνέχιση της οικονομικής πίεσης και την επίτευξη συμφωνίας, έως την πραγματοποίηση νέων στρατιωτικών πληγμάτων.
Η σημασία των Στενών του Ορμούζ
Η κρισιμότητα της κατάστασης έγκειται στον ρόλο των Στενών του Ορμούζ για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά. Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), το 2025 από τη θαλάσσια αυτή δίοδο μεταφέρονταν περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 25% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου.
Παράλληλα, από τα Στενά πραγματοποιείται το 19% των παγκόσμιων εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Το Κατάρ διοχετεύει μέσω αυτής της οδού περίπου το 93% των συνολικών εξαγωγών του. Η αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας κρίνεται απαραίτητη για την ομαλοποίηση των ενεργειακών ροών, καθώς η στρατιωτική κλιμάκωση ενέχει τον κίνδυνο σοβαρών αναταράξεων στις διεθνείς αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
