Σημαντικά παραδείγματα ανάκαμψης ειδών της άγριας ζωής αναδεικνύει η έκθεση «Ζωντανός Πλανήτης 2026» του WWF, η οποία υπογραμμίζει τις θετικές επιπτώσεις των συντονισμένων πολιτικών προστασίας του περιβάλλοντος. Η έκθεση, που αποτελεί τη 16η κατά σειρά και εκπονήθηκε σε συνεργασία με τη Ζωολογική Εταιρεία του Λονδίνου, καταγράφει μια δραματική μείωση της τάξεως του 73% στο μέσο μέγεθος των παρακολουθούμενων πληθυσμών της πανίδας παγκοσμίως, κατά το διάστημα 1970-2022.
Τα δεδομένα της έκθεσης για τη βιοποικιλότητα
Η ανάλυση βασίστηκε στην εξέταση 35.803 πληθυσμών από 5.790 είδη άγριας ζωής. Η μεγαλύτερη υποχώρηση των πληθυσμών εντοπίζεται στα οικοσυστήματα γλυκού νερού, όπου η μείωση αγγίζει το 85%. Ακολουθούν τα χερσαία οικοσυστήματα με 69% και τα θαλάσσια με 59%. Ως κύριοι παράγοντες για την υποβάθμιση αυτή αναφέρονται η καταστροφή των φυσικών οικοτόπων, η υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων, η κλιματική αλλαγή, η ρύπανση και η διασπορά ξενικών ειδών.
Παρά τα αρνητικά αυτά στοιχεία, η έκθεση επισημαίνει ότι περίπου οι μισοί πληθυσμοί που παρακολουθούνται παρουσιάζουν σταθερότητα ή αύξηση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι τίγρεις, ο πληθυσμός των οποίων αυξήθηκε κατά περίπου 70% μεταξύ 2010 και 2025. Αντίστοιχη θετική πορεία καταγράφεται στους ελέφαντες της νότιας Αφρικής και στον ερυθρό τόνο σε Ατλαντικό και Ειρηνικό. Επιπλέον, το 2025, η πράσινη θαλάσσια χελώνα χαρακτηρίστηκε είδος «Χαμηλού Κινδύνου», έπειτα από πέντε δεκαετίες συστηματικών δράσεων προστασίας.
Θετικά παραδείγματα στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα καταγράφονται αντίστοιχα ενθαρρυντικά σημάδια. Οι φωλιές της θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta εμφανίζουν σταθερή αύξηση σε περιοχές ωοτοκίας, όπως ο Κυπαρισσιακός Κόλπος και ο Κόλπος του Λαγανά στη Ζάκυνθο. Παράλληλα, η ανάκαμψη του ερυθρού τόνου στη Μεσόγειο συνδέεται άμεσα με την εφαρμογή πιο αποτελεσματικών κανόνων διαχείρισης της αλιείας.
Σύμφωνα με την Παναγιώτα Μαραγκού, επικεφαλής προγραμμάτων προστασίας περιβάλλοντος του WWF Ελλάς, η περίπτωση των εμβληματικών ειδών αποδεικνύει ότι οι μακροχρόνιες, στοχευμένες και συλλογικές παρεμβάσεις μπορούν να επιφέρουν ουσιαστική αλλαγή.
Προϋποθέσεις για την αντιστροφή της πορείας
Για την αποτελεσματική προστασία της βιοποικιλότητας, το WWF προτείνει τον μετασχηματισμό τριών κρίσιμων συστημάτων: του αγροδιατροφικού, του ενεργειακού και του χρηματοπιστωτικού. Οι βασικές προϋποθέσεις περιλαμβάνουν:
- Τη μετάβαση σε βιώσιμες πρακτικές παραγωγής τροφίμων.
- Την επιτάχυνση της ανάπτυξης καθαρών μορφών ενέργειας.
- Τον περιορισμό της χρηματοδότησης δραστηριοτήτων που επιφέρουν καταστροφή στη φύση.
Η έκθεση υπογραμμίζει πως η αποκατάσταση της φύσης παραμένει εφικτή, υπό την προϋπόθεση ότι κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και κοινωνίες θα εντείνουν τις προσπάθειές τους. Στο πλαίσιο αυτό, οι διασκέψεις COP17 και COP31 αναμένεται να αποτελέσουν κρίσιμα ορόσημα για την ενίσχυση της παγκόσμιας περιβαλλοντικής δράσης και την επίτευξη των διεθνών δεσμεύσεων έως το 2030.
