Την ενίσχυση του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου, την ανάπτυξη νέων οδεύσεων για υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) και την περαιτέρω ενοποίηση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας βρέθηκαν στο επίκεντρο της δεύτερης Τετραμερούς Υπουργικής Συνάντησης για την Ενέργεια και τη Διασυνδεσιμότητα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 6 Οκτωβρίου στο Βελιγράδι.
Στη συνάντηση συμμετείχαν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας της Ελλάδας, Σταύρος Παπασταύρου, η υπουργός Ενέργειας της Σερβίας, Dubravka Handanović, η υπουργός Ενέργειας, Μεταλλείων και Ορυκτών Πόρων της Βόρειας Μακεδονίας, Sanja Božinovska, και η υπουργός Ενέργειας της Βουλγαρίας, Iva Petrova. Παρόντες ήταν επίσης οι επικεφαλής των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου και Ηλεκτρικής Ενέργειας των τεσσάρων χωρών, συνεχίζοντας τον διάλογο που είχε ξεκινήσει τον περασμένο Μάιο στην Αθήνα.
Ενίσχυση του Κάθετου Διαδρόμου και υποδομές φυσικού αερίου
Οι υπουργοί χαιρέτισαν τη συμμετοχή της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας στον Κάθετο Διάδρομο Φυσικού Αερίου. Σημαντικό σκέλος της στρατηγικής αποτελεί η διασύνδεση φυσικού αερίου μεταξύ Σερβίας και Βόρειας Μακεδονίας, για την οποία οι πρώτοι αγωγοί έχουν ήδη παραδοθεί και αναμένεται σύντομα η έναρξη των εργασιών τοποθέτησης. Η υποδομή αυτή θα συνδεθεί με τη διασύνδεση Ελλάδας–Βόρειας Μακεδονίας, η οποία βρίσκεται υπό κατασκευή.
Σύμφωνα με τον προγραμματισμό, το ελληνικό τμήμα της διασύνδεσης με τη Βόρεια Μακεδονία αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2026, ενώ το τμήμα της Βόρειας Μακεδονίας το 2027. Με την ολοκλήρωση των έργων, θα δημιουργηθεί μια νέα οδός εφοδιασμού με LNG από τον τερματικό σταθμό της Αλεξανδρούπολης. Η Ελλάδα στοχεύει στην αύξηση της δυναμικότητας εξαγωγών στα 9,5 δισ. κυβικά μέτρα έως το 2027, συμβάλλοντας στην αντικατάσταση ρωσικού φυσικού αερίου στην Κεντρική Ευρώπη, στο πλαίσιο του σχεδίου REPowerEU.
Ηλεκτρικές διασυνδέσεις και ενεργειακή ασφάλεια
Στο πεδίο του ηλεκτρισμού, οι τέσσερις χώρες έθεσαν ως προτεραιότητα τη βελτίωση της ευελιξίας των ενεργειακών συστημάτων και τη συνέχιση των επενδύσεων σε δίκτυα μεταφοράς. Παράλληλα, συζητήθηκε η ανάπτυξη έργων ΑΠΕ, αντλησιοταμίευσης και συστημάτων αποθήκευσης με μπαταρίες. Οι υπουργοί συμφώνησαν στον στενότερο συντονισμό των Διαχειριστών, με στόχο την αντιμετώπιση των ρυθμιστικών εμποδίων και των σημείων συμφόρησης, καθώς και την ενίσχυση της ανταλλαγής πληροφοριών ενόψει της χειμερινής περιόδου.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην ενοποίηση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας των χωρών της Ενεργειακής Κοινότητας με την ενιαία αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιπλέον, εξετάστηκε η προοπτική οι νέες υποδομές φυσικού αερίου να είναι συμβατές με τη μελλοντική μεταφορά υδρογόνου.
Περιφερειακές συνέργειες και δίκαιη μετάβαση
Κατά τη διάρκεια των συζητήσεων, τέθηκε στο τραπέζι η δυνατότητα ανάπτυξης ενός νοτιοανατολικού κόμβου του εθνικού συστήματος αγωγών πετρελαϊκών προϊόντων στη διαδρομή Θεσσαλονίκη–Σκόπια–Νις, έργο που θα μπορούσε να ενισχύσει τη σύνδεση της Σερβίας με το λιμάνι της Θεσσαλονίκης.
Τέλος, οι υπουργοί αντάλλαξαν απόψεις για τη δίκαιη ενεργειακή μετάβαση και την απανθρακοποίηση των Δυτικών Βαλκανίων, τονίζοντας την ανάγκη για επαρκή χρηματοδοτική στήριξη από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη σημασία του Μηχανισμού Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) στο πλαίσιο του εξελισσόμενου ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου.
