Σε ιστορικά υψηλά επίπεδα κινούνται οι τιμές του ντίζελ στις Ηνωμένες Πολιτείες, προκαλώντας έντονη ανησυχία για τις επιπτώσεις στην παγκόσμια αγορά καυσίμων και την ελληνική οικονομία. Σύμφωνα με τα στοιχεία της AAA, η μέση τιμή του καυσίμου διαμορφώθηκε στα 6,28 δολάρια ανά γαλόνι, καταγράφοντας αύξηση της τάξεως του 70% από την έναρξη της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν.
Οι αιτίες της κρίσης και οι παρεμβάσεις
Η πίεση στην αγορά των πετρελαϊκών προϊόντων αποδίδεται στον συνδυασμό της αναταραχής στη Μέση Ανατολή και της συνεχιζόμενης σύγκρουσης στην Ουκρανία. Η έλλειψη διαθεσιμότητας ντίζελ επηρεάζει άμεσα το κόστος των μεταφορών, της γεωργικής παραγωγής και το συνολικό επίπεδο διαβίωσης των αμερικανικών νοικοκυριών.
Για την αντιμετώπιση της κατάστασης, η G7 συμφώνησε στην απελευθέρωση 100 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου και προϊόντων από στρατηγικά αποθέματα. Ωστόσο, αναλυτές επισημαίνουν ότι μεγάλο μέρος αυτών των ποσοτήτων αφορά δεσμεύσεις που είχαν αναληφθεί παλαιότερα από χώρες-μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας. Παράλληλα, δόθηκε προσωρινή άδεια για τη χρήση του «κόκκινου» ντίζελ στο οδικό δίκτυο έως το τέλος του έτους. Το συγκεκριμένο καύσιμο, που κανονικά απαλλάσσεται από τον ομοσπονδιακό φόρο για χρήση εκτός δρόμου, είναι χημικά ταυτόσημο με το συμβατικό ντίζελ.
Οι ειδικοί της αγοράς εκτιμούν ότι τα διαθέσιμα εργαλεία έχουν περιορισμένη αποτελεσματικότητα, τονίζοντας ότι η αποκλιμάκωση της κατάστασης απαιτεί την εξομάλυνση των γεωπολιτικών συγκρούσεων στον Περσικό Κόλπο και την Ουκρανία. Το ζήτημα αποκτά και πολιτικές προεκτάσεις ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου στις ΗΠΑ, καθώς το αυξημένο κόστος πλήττει ομάδες με ισχυρή εκλογική βαρύτητα, όπως οι αγρότες και οι οδηγοί φορτηγών.
Επιπτώσεις για την Ελλάδα
Η κατάσταση στις ΗΠΑ λειτουργεί ως προειδοποίηση για τα περιορισμένα περιθώρια εθνικών παρεμβάσεων, καθώς η Ελλάδα επηρεάζεται άμεσα από τις διεθνείς τιμές των διυλισμένων προϊόντων, τα περιθώρια διύλισης και το κόστος μεταφοράς.
Η ελληνική κυβέρνηση επιδιώκει τη διατήρηση των εκπτώσεων στα καύσιμα από την πλευρά των διυλιστηρίων, ενώ από τον Οκτώβριο το ενδιαφέρον στρέφεται και στο πετρέλαιο θέρμανσης. Στο τραπέζι παραμένει το ενδεχόμενο έκτακτης φορολόγησης των διυλιστηρίων, μια κίνηση που η κυβέρνηση εξετάζει ως μέσο για την κάλυψη του ενεργειακού κόστους των νοικοκυριών, παρότι η διαδικασία αυτή παρουσιάζει προκλήσεις ως προς τον χρονισμό των εσόδων και τη στάση του ιδιωτικού τομέα.