Το σχέδιο για τη δημιουργία του Θαλάσσιου Πάρκου «Νότιο Αιγαίο 1 – Νότιες Κυκλάδες» κατατέθηκε την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Η κίνηση αυτή ανοίγει την επίσημη διαδικασία για την έκδοση Προεδρικού Διατάγματος, το οποίο στοχεύει στη θεσμική θωράκιση της περιοχής και τη διατήρηση του θαλάσσιου φυσικού κεφαλαίου.
Εμβέλεια και Περιβαλλοντική Σημασία
Το προτεινόμενο Πάρκο καλύπτει 73 συμπλέγματα νησιών και νησίδων, συμπεριλαμβανομένων των χερσαίων περιοχών Natura 2000 στα κατοικημένα νησιά Μήλος, Κίμωλος, Φολέγανδρος, Σίκινος, Σαντορίνη, Ανάφη, Αμοργός, Ηρακλειά, Σχοινούσα, Κουφονήσι, Κίναρος και Λέβιθα. Η συνολική θαλάσσια έκταση υπερβαίνει τα 9.000 τ.χλμ., ενώ η χερσαία τα 250 τ.χλμ. Με την ίδρυση της περιοχής, τίθενται υπό καθεστώς προστασίας επιπλέον 8.407,14 τ.χλμ. θαλάσσιας έκτασης, πέραν των τμημάτων που ήδη εντάσσονται στο δίκτυο Natura 2000.
Η περιοχή αναγνωρίζεται ως ένας από τους σημαντικότερους πυρήνες βιοποικιλότητας στη Μεσόγειο. Σύμφωνα με τα στοιχεία, φιλοξενεί το 37,5% του εθνικού πληθυσμού της Μεσογειακής φώκιας, ενώ αποτελεί κρίσιμο βιότοπο για κητώδη, ψάρια και ασπόνδυλα, χάρη στα λιβάδια ποσειδωνίας και τους κοραλλιογενείς υφάλους. Παράλληλα, το Πάρκο υποστηρίζει σημαντικούς πληθυσμούς ορνιθοπανίδας, όπως ο Μαυροπετρίτης, ο Μύχος, ο Αρτέμης, ο Αιγαιόγλαρος και ο Θαλασσοκόρακας.
Πλαίσιο Διαχείρισης και Επιτρεπόμενες Χρήσεις
Το σχέδιο του Προεδρικού Διατάγματος καθορίζει 196 ζώνες προστασίας, εισάγοντας συγκεκριμένους κανόνες για τον χερσαίο και θαλάσσιο χώρο. Στον θαλάσσιο τομέα προβλέπεται η πλήρης απαγόρευση χρήσης συρόμενων αλιευτικών εργαλείων που έρχονται σε επαφή με τον πυθμένα, όπως οι μηχανότρατες, με πρόβλεψη για καταβολή αποζημιώσεων στους αλιείς που πλήττονται. Επιπλέον, εισάγεται απαγόρευση αλιείας σε ακτίνα 0,5 ναυτικού μιλίου από την ακτή για το διάστημα από 15 Απριλίου έως 31 Μαΐου, ενώ περιορίζεται σταδιακά η ανεξέλεγκτη αγκυροβόληση σε ευαίσθητα οικοσυστήματα.
Για την τοπική οικονομία, το σχέδιο διατηρεί και ενισχύει παραδοσιακές δραστηριότητες, όπως η μικρή παράκτια αλιεία, η κτηνοτροφία και η μελισσοκομία. Παράλληλα, προβλέπεται η συντήρηση πολιτιστικών στοιχείων, όπως οι ξερολιθιές, οι αναβαθμίδες και οι στέρνες. Ειδική πρόνοια υπάρχει για την εθνική άμυνα, καθώς οι σχετικές ενέργειες, τα έργα και οι υποδομές επιτρέπονται χωρίς περιορισμούς.
Οι λεπτομέρειες της διαχείρισης και τα μέτρα στήριξης των αλιέων θα εξειδικευτούν περαιτέρω μέσω του Σχεδίου Διαχείρισης που θα ακολουθήσει. Η πρωτοβουλία εντάσσεται στις ευρύτερες εθνικές και ευρωπαϊκές δεσμεύσεις της Ελλάδας για την προστασία των θαλασσών και τη βιώσιμη ανάπτυξη των νησιωτικών κοινωνιών.
