Αυστηρή στάση κατά του τουρκολιβυκού μνημονίου για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών τήρησε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά την παρέμβασή του στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Από το βήμα του διεθνούς οργανισμού, ο κ. Μητσοτάκης χαρακτήρισε τη συμφωνία «παράνομη και αυθαίρετη», υπογραμμίζοντας ότι παραβιάζει θεμελιώδεις αρχές του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.
Παρέμβαση στο Συμβούλιο Ασφαλείας
Η τοποθέτηση του πρωθυπουργού πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της συζήτησης υψηλού επιπέδου της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου Ασφαλείας, με κεντρικό θέμα τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας, καθώς και τις αναδυόμενες τεχνολογίες στη θαλάσσια ασφάλεια. Ο κ. Μητσοτάκης τόνισε ότι το Διεθνές Δίκαιο δεν επιδέχεται επιλεκτική εφαρμογή, ενώ απέρριψε την προσπάθεια αναδιατύπωσης των κανόνων που διέπουν τις θάλασσες για την εξυπηρέτηση επιμέρους εθνικών φιλοδοξιών.
Σχετικά με το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι πρόκειται για «κατάφωρη παραβίαση» του Διεθνούς Δικαίου, επισημαίνοντας ότι «αντιβαίνει στη γεωγραφία την ίδια». Όπως εξήγησε, ενώ η Ελλάδα και η Λιβύη ως φυσικοί γείτονες έχουν δικαίωμα οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών μέσω συμφωνίας, η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές, γεγονός που καθιστά τον καθορισμό του τεχνητού θαλάσσιου συνόρου μεταξύ τους παράλογο.
Η σημασία της γεωγραφικής πραγματικότητας
Ο κ. Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι η απόπειρα χάραξης θαλάσσιου συνόρου από τις δύο χώρες αγνοεί την παρουσία ελληνικών νησιών, τα οποία βρίσκονται ανάμεσα στις ακτές τους. «Δεν πρόκειται για ακατοίκητους βράχους στη μέση της θάλασσας. Πρόκειται για ακμάζουσες κοινότητες, με ιστορία αιώνων, δυναμικές οικονομίες, όπου ζουν εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι», σημείωσε χαρακτηριστικά. Καταλήγοντας στην τοποθέτησή του, τόνισε ότι η γεωγραφία δεν μπορεί να τροποποιηθεί και πως τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν είναι δυνατόν να καταργηθούν μέσω αυθαίρετων γραμμών σε χάρτες.
Κοινή δήλωση κατά του μνημονίου
Η τοποθέτηση του πρωθυπουργού έπεται της κοινής δήλωσης που εξέδωσαν η Ελλάδα, η Αίγυπτος, η Κύπρος, το Μπαχρέιν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Ευρωπαϊκή Ένωση, την οποία εκφώνησε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης στις 26 Οκτωβρίου. Η δήλωση αυτή αποτέλεσε απάντηση στην απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να κυρώσει το μνημόνιο του 2019.
Στο κείμενο της κοινής δήλωσης επισημαίνεται ότι το εν λόγω μνημόνιο είναι «άκυρο και ανυπόστατο», δεν μπορεί να αποτελέσει νόμιμη βάση για οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, ούτε να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη. Παράλληλα, τονίζεται ότι η συμφωνία παραγνωρίζει τη γεωγραφική πραγματικότητα και τα δικαιώματα των παράκτιων κρατών, συμπεριλαμβανομένων των νησιών, σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Η ελληνική πλευρά έχει δηλώσει εκ νέου την ετοιμότητά της για τη συνέχιση διμερών συνομιλιών με τη Λιβύη, με στόχο την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών βάσει του Διεθνούς Δικαίου.
