Μια νέα μορφή ψηφιακής πολιτικής προώθησης, που βασίζεται στην πληρωμή χρηστών για τη δημιουργία και ανάρτηση σύντομων βίντεο υπέρ πολιτικών προσώπων, καταγράφει έρευνα της Kathimerini. Η πρακτική, γνωστή ως «clipping campaign», εμφανίζεται ήδη στις ΗΠΑ και την Κύπρο, ενώ σύμφωνα με το δημοσίευμα κάνει τα πρώτα της βήματα και στην Ελλάδα, σε μια περίοδο αυξημένης πολιτικής κινητικότητας.
Όπως αναφέρει η Kathimerini, στις αρχές Σεπτεμβρίου αναρτήθηκε στην πλατφόρμα Whop αγγελία με τίτλο «Greek political campaign», μέσω της οποίας αναζητούνταν χρήστες των social media για τη δημιουργία σύντομων βίντεο σε TikTok, Instagram και YouTube. Η αμοιβή φερόταν να ορίζεται στα 2 δολάρια ανά 1.000 επιβεβαιωμένες προβολές, έως 250 δολάρια για κάθε βίντεο.
Σύμφωνα με έγγραφο που επικαλείται η εφημερίδα, τα βίντεο έπρεπε να έχουν διάρκεια από 10 έως 90 δευτερόλεπτα, να παρουσιάζουν θετικά το πολιτικό πρόσωπο και τουλάχιστον το 40% του κοινού τους να βρίσκεται στην Ελλάδα. Στην αγγελία δεν αναφερόταν το όνομα πολιτικού. Ο σύνδεσμος του υλικού, ωστόσο, οδηγούσε σε παλαιότερες ομιλίες και συνεντεύξεις της βουλευτού της Νέας Δημοκρατίας, Μαρίας Συρεγγέλα.
Η New York Times είχε αναφερθεί στην αγγελία στις 22 Σεπτεμβρίου, στο πλαίσιο ρεπορτάζ για την εξέλιξη της πολιτικής διαφήμισης ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ, κατονομάζοντας τη Μαρία Συρεγγέλα.
Η βουλευτής, σύμφωνα με την Kathimerini, ανέφερε ότι επρόκειτο για πιλοτική προσπάθεια, χωρίς δική της οικονομική επιβάρυνση, και ότι δεν είχε ενημερωθεί για το αποτέλεσμα της καμπάνιας. Υποστήριξε ότι η πρόταση προήλθε από φίλους του γιου της, ότι είχε θέσει ως προϋπόθεση τη νομιμότητα της διαδικασίας και ότι το περιεχόμενο δεν θα ήταν ψευδές ούτε θα στρεφόταν κατά πολιτικών αντιπάλων.
H ψευδαίσθηση της κοινωνικής απήχησης
Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου του Πίτσμπουργκ, Samuel Woolley, ο οποίος μελετά τη χρήση της τεχνολογίας στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης, δηλώνει στην Kathimerini ότι οι πολιτικές καμπάνιες clipping κερδίζουν έδαφος στις ΗΠΑ, τόσο σε τοπικό όσο και σε εθνικό επίπεδο.
Κατά τον ίδιο, η πρακτική μπορεί να δημιουργεί τεχνητά την εντύπωση μιας αυθόρμητης ψηφιακής τάσης, ιδίως όταν η αμοιβή των χρηστών που αναρτούν το περιεχόμενο δεν γνωστοποιείται. Η χρήση απλών χρηστών αντί επώνυμων προσώπων ενισχύει, σύμφωνα με την εκτίμησή του, την εικόνα ότι το μήνυμα προέρχεται οργανικά από την κοινωνία.
Η κυπριακή εμπειρία
Η αγγελία με τίτλο «Greek political campaign» δημιουργήθηκε, σύμφωνα με την έρευνα της Kathimerini, από την κυπριακή εταιρεία Bounty Network. Η εφημερίδα αναφέρει ότι Κύπριος πολιτικός, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, δήλωσε πως χρησιμοποίησε την υπηρεσία της εταιρείας στις βουλευτικές εκλογές του Μαΐου.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι οι χρήστες δημιουργούσαν δικά τους σύντομα βίντεο από αποσπάσματα ομιλιών και συνεντεύξεων, με αμοιβή 5 δολαρίων ανά 1.000 προβολές, και ισχυρίστηκε ότι η μέθοδος είχε σημαντική απήχηση. Κατά την άποψή του, δεν πρόκειται για πολιτική διαφήμιση, αλλά για έκφραση που προστατεύεται από την ελευθερία του λόγου.
Ο επικεφαλής επικοινωνίας του Ινστιτούτου Eteron, Βασίλης Παναγού, παρομοιάζει τη μέθοδο με την τοποθέτηση ανθρώπων σε μια αίθουσα για να χειροκροτούν κατά τη διάρκεια ομιλίας, δημιουργώντας την αίσθηση ευρύτερης αποδοχής. Παράλληλα, επισημαίνει ότι η απαγόρευση πολιτικής διαφήμισης από Meta και Google αφαίρεσε ένα εργαλείο διαφάνειας, καθώς πλέον είναι δυσκολότερο να αποτυπωθεί δημοσίως πόσα χρήματα δαπανώνται και με ποιον τρόπο.
Από τα bots στην τεχνητή νοημοσύνη
Πέρα από το clipping, η έρευνα της Kathimerini καταγράφει ότι παραμένουν ενεργές και παλαιότερες πρακτικές, όπως η μαζική χρήση ψεύτικων ή ανώνυμων λογαριασμών για την προώθηση πολιτικών προσώπων ή τον συντονισμό σχολίων κάτω από δημοσιεύσεις.
Η δραστηριότητα αυτή φαίνεται να μετακινείται σταδιακά από το X προς το TikTok, ενώ οι ειδικοί που μίλησαν στην εφημερίδα εκφράζουν ανησυχία για την πιθανή αξιοποίηση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης σε πολιτικές επιθέσεις, παραπλανητικό περιεχόμενο και οργανωμένες καμπάνιες επιρροής.
