Τρία χρόνια μετά την καταστροφική κακοκαιρία Daniel που έπληξε τη Θεσσαλία, το σχέδιο για τη μετεγκατάσταση του χωριού Μεταμόρφωση του δήμου Παλαμά Καρδίτσας εισέρχεται σε φάση υλοποίησης. Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έθεσε σε δημόσια διαβούλευση νομοσχέδιο το οποίο περιλαμβάνει ειδική ρύθμιση για τη μεταφορά του οικισμού σε νέα θέση, νότια του Παλαμά, με την ανοικοδόμηση των κατοικιών να χρηματοδοτείται μέσω δωρεάς του Συνδέσμου Ελλήνων Βιομηχάνων (ΣΕΒ).
Η αναγκαιότητα της μεταφοράς
Η μετεγκατάσταση κρίθηκε επιβεβλημένη καθώς ο υφιστάμενος οικισμός έχει υποστεί επανειλημμένες καταστροφές από πλημμυρικά φαινόμενα, συμπεριλαμβανομένου του Ιανού και του Daniel. Σύμφωνα με το υπουργείο, η περιοχή παρουσιάζει αυξημένη τρωτότητα λόγω του χαμηλού υψομέτρου και της θέσης της σε λεκάνες απορροής υδάτων, ενώ έχουν απωλεσθεί βασικές υποδομές όπως η ύδρευση και η ηλεκτροδότηση. Επιπλέον, το μεγαλύτερο μέρος των κτιρίων κρίνεται πλέον ακατάλληλο για χρήση, γεγονός που έχει οδηγήσει σε σημαντική πληθυσμιακή συρρίκνωση. Ενώ προ της καταστροφής το χωριό αριθμούσε περίπου 200 με 220 κατοίκους, σήμερα εκτιμάται ότι διαμένουν σε αυτό μόλις 70 άτομα, με τον αριθμό των κατοικημένων οικιών να περιορίζεται στις 60.
Ο σχεδιασμός του νέου οικισμού
Ο νέος οικισμός πρόκειται να αναπτυχθεί σε έκταση 193,25 στρεμμάτων, σε αγροτεμάχιο ιδιοκτησίας του δήμου. Το σχέδιο περιλαμβάνει ζώνες γενικής και αμιγούς κατοικίας, καθώς και πρόβλεψη για κοινόχρηστους χώρους, υποδομές καθημερινής εξυπηρέτησης, πολιτιστικές και αθλητικές εγκαταστάσεις, διοικητικές υπηρεσίες και χώρους καταφυγής.
Με στόχο την αντιμετώπιση μελλοντικών κινδύνων, έχουν τεθεί αυστηροί όροι δόμησης για τις νέες κατοικίες:
- Τα κτίρια θα έχουν μέγιστο ύψος δύο ορόφων.
- Το ισόγειο δάπεδο των κατοικιών πρέπει να βρίσκεται τουλάχιστον 1,5 μέτρο ψηλότερα από τη στάθμη του εδάφους.
- Απαγορεύεται ρητά η κατασκευή υπογείων.
- Απαγορεύεται η δημιουργία κατοικιών σε πιλοτή χωρίς τοιχοποιίες πλήρωσης.
Χρηματοδότηση και διαδικασίες
Το χρηματοδοτικό μοντέλο διαχωρίζει τις πηγές κεφαλαίων για την κατασκευή των σπιτιών και των υποδομών. Η δωρεά του ΣΕΒ για τα νέα σπίτια θα εγγραφεί ως συνεισφορά στο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Παράλληλα, ο δήμος Παλαμά θα αναλάβει την κατασκευή των δρόμων και των κοινωφελών εγκαταστάσεων, χρησιμοποιώντας πόρους του ίδιου προγράμματος από το κονδύλι για την αποκατάσταση φυσικών καταστροφών της περιόδου 2026-2030. Οι απαραίτητες μελέτες θα χρηματοδοτηθούν από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, μέσω του Πράσινου Ταμείου ή μέσω δωρεάς.
Για την ολοκλήρωση του εγχειρήματος, απαιτείται η σύνταξη και έγκριση Ρυμοτομικού Σχεδίου Εφαρμογής από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κατόπιν γνωμοδότησης του αρμόδιου πολεοδομικού συμβουλίου. Το σχέδιο θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση για 20 εργάσιμες ημέρες, διάστημα κατά το οποίο οι πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα υποβολής ενστάσεων. Επιπλέον, θα εκδοθούν υπουργικές αποφάσεις που θα εξειδικεύουν τα πρότυπα των κατοικιών και τα κριτήρια επιλογής των δικαιούχων.
Όσον αφορά τα κτίσματα στην παλαιά Μεταμόρφωση, η ρύθμιση επιτρέπει περιορισμένες παρεμβάσεις, όπως εργασίες συντήρησης, επισκευής ή στατικής ενίσχυσης, κατόπιν μελέτης στατικής επάρκειας, ενώ προβλέπεται η δυνατότητα αλλαγής χρήσης ορισμένων κτιρίων για την εξυπηρέτηση αγροτικών δραστηριοτήτων.
