Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τάχθηκε υπέρ της επιτάχυνσης της ανάπτυξης ενός ενιαίου σιδηροδρομικού δικτύου υψηλής ταχύτητας, το οποίο θα συνδέει όχι μόνο τις πρωτεύουσες, αλλά και μεγάλα αστικά κέντρα και περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με 558 ψήφους υπέρ, 23 κατά και 73 αποχές, οι ευρωβουλευτές ενέκριναν έκθεση με συστάσεις που στοχεύουν στην ενίσχυση της διαλειτουργικότητας, της προσβασιμότητας και της συνδεσιμότητας του δικτύου, ανταποκρινόμενοι στο σχέδιο δράσης που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Νοέμβριο του 2025.
Στόχοι και επέκταση του δικτύου
Η πρωτοβουλία αποσκοπεί στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και της εδαφικής συνοχής, επιδιώκοντας παράλληλα τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα. Βασικός στόχος είναι η μετατόπιση σημαντικού μέρους των επιβατικών μετακινήσεων από τις αεροπορικές στις σιδηροδρομικές μεταφορές. Σύμφωνα με τις προτάσεις, οι συνδέσεις υψηλής ταχύτητας θα πρέπει να επεκταθούν σε σημαντικές πόλεις όλων των περιφερειών της ΕΕ, καθώς και σε βασικά αστικά κέντρα γειτονικών χωρών, είτε μέσω απευθείας δρομολογίων είτε μέσω αποτελεσματικών ανταποκρίσεων.
Στο πλαίσιο του ευρύτερου σχεδίου της Κομισιόν για το 2040, προβλέπεται η σημαντική μείωση των χρόνων μετακίνησης. Ως ενδεικτικό παράδειγμα αναφέρεται η σύνδεση Αθήνας–Σόφιας, για την οποία τίθεται στόχος περιορισμού της διάρκειας του ταξιδιού στις 6 ώρες έως το 2035, από τις περίπου 13 ώρες και 40 λεπτά που απαιτούνται σήμερα. Παράλληλα, οι ευρωβουλευτές ζητούν την ολοκλήρωση του Διευρωπαϊκού Δικτύου Μεταφορών (TEN-T), δίνοντας έμφαση στον εντοπισμό ελλειπουσών συνδέσεων και διασυνοριακών γραμμών.
Χρηματοδότηση και οικονομική προσιτότητα
Για την υλοποίηση των υποδομών, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητά τη διασφάλιση προβλέψιμης και μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης, με πλήρη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων και πρόβλεψη ειδικών κονδυλίων στο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034. Προτείνεται η διατήρηση και ενίσχυση του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη» (Connecting Europe Facility – CEF), ενώ ο εισηγητής της έκθεσης, Vicent Marzá Ibáñez, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο χρήσης πράσινων σιδηροδρομικών ομολόγων. Σημειώνεται ότι από το 2014 έχουν διατεθεί περισσότερα από 100 δισ. ευρώ για σιδηροδρομικά έργα, ενώ ο κλάδος απασχολεί πάνω από 1,3 εκατ. εργαζομένους.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προσιτότητα των εισιτηρίων, με σκοπό τον περιορισμό της μεταφορικής φτώχειας. Οι ευρωβουλευτές ενθαρρύνουν τα κράτη μέλη και τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις να υιοθετήσουν οικονομικότερες τιμολογιακές επιλογές και συνδρομητικά προγράμματα. Επιπλέον, ζητείται η βελτίωση της διαφάνειας στις τιμές και η ανάπτυξη συστημάτων κρατήσεων που θα διευκολύνουν τους επιβάτες στην αναζήτηση και αγορά εισιτηρίων για διαδρομές που εκτείνονται σε διαφορετικές χώρες.
Ο Vicent Marzá Ibáñez υπογράμμισε ότι η ανάπτυξη των γραμμών υψηλής ταχύτητας δεν πρέπει να πραγματοποιηθεί εις βάρος των προαστιακών και περιφερειακών δρομολογίων που εξυπηρετούν τις καθημερινές ανάγκες των πολιτών.
